Antygona_fot._Bartlomiej_Sowa_14i7 kwietnia 2013 r., na deskach Teatru Nowego im. Kazimierza Dejmka w Łodzi, odbyła się premiera dramatu Sofoklesa – Antygony, którego wyreżyserowania podjął się Marcin Liber, zaś opracowania tekstu Marcin Cecko.

Można zadać sobie pytanie: jaki jest sens wystawiać sztukę liczącą dwa i pół tysiąca lat? Czy istnieje w niej coś wartościowego dla nas – współczesnych? Czy Antygona wciąż jest tekstem aktualnym, bądź uniwersalnym? Okazuje się, że na wszystkie powyższe pytanie można odpowiedzieć twierdząco.

Od samego początku spektaklu wiadome jest, że nie będziemy mieli do czynienia z tradycyjnym przedstawieniem dzieła Sofoklesa, który wszystkim jest doskonale znany. Nie miałoby to najmniejszego sensu. Jednak sposób w jaki ujął to dzieło Liber jest zaskakujący i mam wrażenie niejasny w ciągu trwania przedstawienia. Jego wizja rozjaśnia się i precyzuje dopiero pod koniec spektaklu, który jest niezwykle wymowny, a wszystkie niejasne elementy powoli układają w sensowną całość, z której można odczytać jaki jest zdaniem twórców spektaklu związek historii Antygony z naszymi, współczesnymi, czasami. A niestety – istnieje. Może to być pewna nadinterpretacja reżysera. Wydawać by się mogło, że zupełnie niezwiązany wątek starożytnej bohaterki z obecnymi czasami nie istnieje. Jednak autor dokonuje pewnych obserwacji obecnej rzeczywistości, by powiedzieć i przedstawić nam swoją wizję przeniesienia roli Antygony do naszych czasów.

W spektaklu widoczne jest połączenie tradycyjnego tekstu Antygony ze współczesnym językiem, a przede wszystkim z obecną kulturą. Dzieje się tak za sprawą kreacji Antygony, która jest nieśmiertelną kobietą, żyjącą od dwóch i pół tysiąca lat, spełniającą po dziś dzień tę samą rolę – bycie symbolem dobra, prawości, religijności w imię sprawiedliwości, do której każdy ma prawo: osoba zmarła, jak i jej cierpiąca rodzina. Jednak, jak sama bohaterka mówi, ma już dosyć swojego wiecznego życia oraz spełniania tej samej, niemającej końca ani swojego ujścia roli. Dowodem na to jest odbywający się pogrzeb. Kogo? Wbrew pozorom nie tylko brata Antygony. Jest po pogrzeb każdej zmarłej bliskiej nam osoby, której ciała nie zawsze jesteśmy w stanie, bądź nie jest nam odgórnie dane pochować. Winą tego cierpienia staje się władza a – jak to jest powiedziane w spektaklu – klęski narodu płyną z nierozumu, którego rzeczywiście brakuje rządzącym.

joomplu:51398

Pierwsze odwołanie: Auschwitz. Miliony ofiar nazistowskich obozów koncentracyjnych, których rodziny nie mogą pójść na podpisany imieniem i nazwiskiem grób najbliższej im osoby, w bestialski i zwierzęcy sposób zgładzonej. Brak po nich śladu, godnego pochówku… Czy ktoś o niego walczył? Antygona w latach czterdziestych dwudziestego wieku przegrywa. Drugie odwołanie: cierpiący rodzice, którzy swoje nowonarodzone dziecko trzymali w ramionach jedynie przez trzydzieści sekund, którego później martwe ciało szpital odmówił wydania wraz z niezbędnymi do godnego pochówku aktami zgonu. Nie ma pogrzebu dziecka, nie ma jego ciała… Gdzie ono jest? Zanika, by szpital nie posiadał niekorzystnych statystyk umieralności noworodków. Antygona w XXI wieku przegrywa. Trzecie odwołanie, jednak będące trochę ukryte, za to istniejące w świadomości odbiorców: katastrofa smoleńska. Dziewięćdziesiąt sześć ciał przetransportowanych do Polski, by mogły spocząć w ojczystej ziemi. Co dziś obserwujemy? Walkę rodzin tragicznie zmarłych bliskich o ekshumację zwłok i ponowny ich pochówek. Antygona walczy.

Przedstawienie Antygony jest tak współczesne nie tylko poprzez wplecenie rockowej muzyki, dzisiejszego języka, czy bezustannie rejestrującej dramatyczne wydarzenia kamery (cóż za sygnał teraźniejszego brutalnego Wielkiego Brata oraz szyderczych programów reality-show). Marcin Liber wykorzystał nagrodzony w 2006 roku nagrodą Pulitzera, poruszający fotoreportaż Todda Heislera, ukazujący cierpienie rodzin podczas transportu oraz pochówku ciał pierwszych zabitych w Afganistanie żołnierzy. Z jednej z fotografii została zaczerpnięta scena, podczas której Antygona-kobieta leży na materacu obok trumny ukochanego mężczyzny i słucha dobiegającej z laptopa muzyki, której niegdyś wspólnie słuchali.

Tytułową Antygoną staje się każda kobieta: ta, żyjąca za czasów Sofoklesa, jak i każda następna, która straciła ukochaną osobę. Rola Antygony i jej symbol chyba na zawsze pozostanie i będzie wieczny.

joomplu:51385

Antygona (Sofokles)
Premiera: 7 kwietnia. Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi
Reżyseria: Marcin Liber
Dramaturgia: Marcin Cecko
Występują: Dominika Biernat, Monika Buchowiec, Beata Kolak, Agnieszka Kwietniewska (gościnnie), Wojciech Bartoszek, Marek Cichucki, Wojciech Droszczyński, Łukasz Gosławski, Artur Gotz, Gracjan Kielar, Jerzy Krasuń, Michał Kruk, Wojciech Oleksiewicz, Krzysztof Pyziak, Piotr Seweryński, Piotr Trojan, Bartosz Turzyński, Patryk Zwoliński (gościnnie).

/fot. mat.pras. Bartłomiej Sowa

PRZECZYTAJ INNE RECENZJE TEATRALNE

PODZIEL SIĘ
POWIĄZANE POSTY
25072013_033
Letnia Scena: Być jak Maria Janion – recenzja (foto)
IMG_0979
Letnia Scena: Prawdziwa historia śmiechu (foto)
Dyplom_z_milosci_plakat1
Dyplom z miłości w Teatrze Studyjnym – recenzja

ZOSTAWIĆ KOMENTARZ

*