kornatowska21 sierpnia 2011 roku odeszła Maria Kornatowska – niezwykła osobowość, wielka dama, eseistka i krytyk filmowy. Uwielbiana przez studentów wykładowczyni łódzkiej Szkoły Filmowej. Wielbicielka kina autorskiego, nie stroniła od obrazów kina zerowego. Szczególnie ceniła twórczość Federico Felliniego i Wojciecha Jerzego Hasa. Autorka książek o tematyce filmowej, w tym wielokrotnie wznawianej monografii „Fellini” (pierwsze wydanie w 1972 roku) i wywiadu rzeki z Agnieszką Holland „Magia i pieniądze” (2002). Współpracowała z redakcjami magazynów filmowych, m.in. „Kwartalnika Filmowego”, „Kina” i „Filmu”.

Pisała też do wydawanego w Nowym Jorku polonijnego „Nowego Dziennika”. Miłośniczka Nowego Jorku, kultury śródziemnomorskiej, podróży, kalendarzy i kotów. Znając kilka języków swobodnie żonglowała wiedzą z różnych dziedzin – od filmu i literatury przez sztukę, po filozofię czy kabałę. Rudowłosa, barwna, stylowa, ekscentryczna kobieta, zawsze nosiła eleganckie pantofelki i oryginalne dodatki: szaliki, torebki, biżuterię. Nawet laików potrafiła zarazić pasją do kina, o którym opowiadała, jak nikt inny: Ukryty w przytulnych ciemnościach sali widz z nieposkromioną ciekawością podgląda innych ludzi, inne dzieje, inne sprawy. Oko kamery niekoniecznie musi być chłodne. Wchodzi ze światem w kontakt gorący. Przeobraża krajobrazy, zmienia twarze, narzuca temu, co widzi i rejestruje nowe kształty i rytmy. Oko widza z kolei podglądając innych szuka i chce zobaczyć przede wszystkim siebie.

W czwartą rocznicę pożegnania Marii Kornatowskiej Muzeum Kinematografii zaorezentuje obrazy, które kochała. W atmosferę świata filmów, które wyświetlimy, wprowadzi dr Maciej Dowgiel. Bilety 10 / 12 zł

22 sierpnia – sobota

18.00 Wywiad/Intervista (1987), Włochy; 105′

reżyseria i scenariusz: Federico Fellini; zdjęcia: Tonino Delli Colli; muzyka: Nicola Piovani; występują: Antonella Ponziani, Paola Liguori, Marcello Mastroianni, Anita Ekberg

Obraz podsumowujący dorobek Federico Felliniego. Niezwykłe, finezyjne formalnie i przejmująco szczere dzieło, które doceniono m.in. na 40. festiwalu w Cannes (decyzję o nagrodzie specjalnej przyznano jednogłośnie). „Wywiad”, wraz z nakręconym dwa lata później „Głosem z księżyca”, uważany jest za testament tego oryginalnego twórcy i wizjonera, dla którego kino było snem i jednocześnie najważniejszym medium odkrywającym świat i człowieka.

Fikcyjny dokument w większości rozgrywa się we wnętrzach Studia nr 5 (Cinecitta – słynne studio Felliniego) – tu właśnie przyjeżdża ekipa z japońskiej telewizji, aby zrobić wywiad z Fellinim, który rozpoczął właśnie zdjęcia do filmowej adaptacji „Ameryki” Franza Kafki. Włoski reżyser wstrzymuje pracę, aby oprowadzić Japończyków po swoim studiu, czyli własnym mikroświecie wypełnionym postaciami, rekwizytami i symbolami z nakręconych przez niego filmów.

Maria Kornatowska: Z filmu na film próbował zgłębić tajemnicę, którą niby posiadł, ale której nie był do końca pewien. Fascynowała go tajemnica spektaklu – jako formy życia i ludzkiej ekspresji, a zarazem jako fenomenu popkultury, cywilizacji mediów. Z ciekawością i ironią ukazywał emocje, jakie budzą zbliżone do siebie, nieraz podszyte kiczem formy spektaklu artystycznego i religijnego.

23 sierpnia – niedziela

18.00 Rękopis znaleziony w Saragossie (1964), Polska; 177′

reżyseria: Wojciech Jerzy Has; scenariusz (na podstawie powieści Jana Potockiego pod tym samym tytułem): Tadeusz Kwiatkowski; zdjęcia: Mieczysław Jahoda; muzyka: Krzysztof Penderecki, obsada: Zbigniew Cybulski, Iga Cembrzyńska, Elżbieta Czyżewska, Gustaw Holoubek, Janusz Kłosiński, Bogumił Kobiela, Zdzisław Maklakiewicz, Leon Niemczyk

Najbardziej europejski z polskich filmów. Nakręcony w schyłkowej fazie szkoły polskiej zachwyca pomysłowością, imponuje rozmachem produkcyjnym, kunsztem inscenizacji. Na planie spotkali się najwybitniejsi artyści i twórcy polskiego kina lat 60. XX wieku, autorem muzyki do filmu jest Krzysztof Penderecki.

Alfons van Worden podróżuje przez góry Sierra Morena do Madrytu. Podczas wyprawy spotyka piękne orientalne księżniczki, osobliwego pustelnika i jego opętanego przez demony pomocnika, hiszpańską Inkwizycję, kabalistę i rozbójników. Jest raczony niezwykłymi historiami i sam opowiada historie.

Maria Kornatowska: „Rękopis” uczynił Wojciecha Hasa reżyserem kultowym, zwłaszcza w USA i Francji. Tam doceniono wszystkie uroki i smaczki tego dzieła znacznie swój czas wyprzedzającego.

25 sierpnia – wtorek

18.00 Złodzieje rowerów/Ladri di Biciclette (1948), Włochy; 89′

reżyseria: Vittorio De Sica; scenariusz (na podstawie powieści Luigiego Bartoliniego pod tym samym tytułem): Oreste Biancoli, Suso Cecchi d‘Amico, Adolfo Franci, Gerardo Guerrieri, Vittorio De Sica, Cesare Zavattini; muzyka: Alessandro Cicognini; zdjęcia: Carlo Montuori; obsada: Lamberto Maggiorani, Enzo Staiola, Lianella Carell

Sztandarowe dzieło włoskiego neorealizmu.

Powojenne Włochy. Bezrobotni czekają przed biurem zatrudnienia na ogłoszenia o pracę. Ojciec rodziny, Antonio, dostaje zajęcie, które wymaga poruszania się po mieście rowerem – rozwieszanie ogłoszeń. Wykupuje swój rower z lombardu, gdzie zastawił go, aby zdobyć pieniądze na utrzymanie rodziny. W zamian zastawia natomiast kilka pamiątek rodzinnych.

Maria Kornatowska: „Złodzieje rowerów” są symbolem niedościgłego ideału sztuki filmowej, niepotrzebnego już, odrzuconego, żyjącego jeszcze w pamięci garstki zdziwaczałych kinomanów.

26 sierpnia – środa

18.00 Matka Joanna od Aniołów (1960), Polska; 103’

reżyseria: Jerzy Kawalerowicz; scenariusz (na podstawie opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza pod tym samym tytułem): Tadeusz Konwicki, Jerzy Kawalerowicz; zdjęcia: Jerzy Wójcik; muzyka: Adam Walaciński; obsada: Lucyna Winnicka, Mieczysław Voit, Anna Ciepielewska, Maria Chwalibóg, Stanisław Jasiukiewicz, Franciszek Pieczka, Teresa Wójcik

W 1961 roku obraz został wyróżniony Nagrodą Specjalną Jury na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes.

Akcja toczy się w XVIII wieku na Smoleńszczyźnie, w położonym na odludziu klasztorze. Miejscowe zakonnice, wraz z przeoryszą Joanną, opętał diabeł. Z pomocą zgromadzeniu przybywa młody egzorcysta, ksiądz Suryn. Jednak jego zabiegi, modlitwa i umartwienia okazują się bezowocne. Co więcej, kapłanowi zaczyna się udzielać atmosfera dziwnego niepokoju, panująca w klasztorze.

Maria Kornatowska: Kawalerowicz jako jeden z nielicznych spośród grona polskich reżyserów – zgoła być może jedyny – wspomina wielokrotnie o znaczeniu estetycznego kształtu dzieła filmowego, o konieczności przestrzegania harmonii (…). „Matka Joanna od Aniołów”, pobrzmiewająca jeszcze echami ekspresjonizmu, tudzież „Faraon” ujawniają Kawalerowicza w oryginalności i niepowtarzalności jego stylu. Przynoszą klucz do tajemnicy, tłumaczą lepiej i pełniej wcześniejszą twórczość, jej zagadkowe i meandryczne zakręty.

29 sierpnia – sobota

18.00 Barton Fink (1991), USA, Wielka Brytania; 112′

reżyseria i scenariusz: Ethan Coen, Joel Coen; zdjęcia: Roger Deakins; muzyka: Carter Burwell; obsada: John Turturro, Steve Buscemi, Michael Lerner, John Mahoney

Amerykańscy mistrzowie kina, bracia Coen, zrealizowali uderzającą prosto w serce Hollywood komedię, w której królują potentaci filmowi bez twarzy i pozbawione głów zwłoki. Młody nowojorski pisarz, Barton Fink (świetny John Turturro), osiąga sukces swą debiutancką sztuką. Jack Lipnick, szef studia filmowego, proponuje mu posadę scenarzysty w Hollywood. Fink niechętnie zgadza się wyjechać do Los Angeles, gdzie w podrzędnym hotelu poznaje uroczego sąsiada, Charliego.

Maria Kornatowska o twórczości Coenów: Dzięki – zapewne – cudownej opiece boskiej Opatrzności, wciąż robią kolejne filmy, nie rezygnując ze swej odrębności i niezależności. Nie odnoszą przecież sukcesów kasowych, nie cieszą się względami rodzimej krytyki (…). Są jednak, mimo wszystko, postaciami kultowymi. Mają swoich wyznawców, rozsianych po różnych częściach naszego globu (…). Coeni są zjawiskiem osobnym na gruncie kina amerykańskiego. Mimo niesprzyjających okoliczności przyrody udało im się zachować autentyczną niezależność. Własny, oryginalny charakter pisma.

PODZIEL SIĘ
POWIĄZANE POSTY
Premiery kinowe – sierpień 2021
10. Przegląd Nowego Kina Francuskiego
Kultura Dostępna w lutym

ZOSTAWIĆ KOMENTARZ

*