szpera_pl_zap_elektronicznaWe wrześniu 2012 roku przypada 70. rocznica tzw. Wielkiej Szpery, akcji przeprowadzonej przez Niemców na terenie łódzkiego getta. W jej wyniku z getta wywieziono ponad 15 tysięcy osób, w tym niemal wszystkie dzieci poniżej 10 roku życia. Tym samym zakończyła się trwająca od stycznia do września akcja wywożenia Żydów do ośrodka zagłady w Chełmnie nad Nerem (Kulmhof).

Od stycznia do maja 1942 r. zesłano na śmierć 55 tys. Żydów z łódzkiego getta oraz blisko 5 tys. Cyganów z Austrii, ale właśnie jesienna akcja Wielkiej Szpery stała się najważniejszym momentem w dziejach getta, najbardziej tragicznym, najczęściej wspominanym. Najpewniej dlatego, że jej ofiarą padły maleńkie dzieci. Do transportów szły dzieci z sierocińców, przytułków, szpitali, dzieci odrywano od matek i bliskich. Nie ma chyba nikogo, kto przeszedł łódzkie getto i nie został przez te wydarzenia osobiście dotknięty. Wspomnienia Szpery pojawiają się we wszystkich relacjach, dziennikach, wywiadach. Dzieje getta Litzmannstadt dzielą się na okres sprzed Szpery i po Szperze…

Samo słowo „Szpera” pochodzi od niemieckich słów Allgemeine Gehsperre – które oznaczają całkowity zakaz opuszczania domów. Został on wprowadzony 5 września 1942 roku i trwał do 12 września. Był poprzedzony słynnym przemówieniem Chaima Mordechaja Rumkowskiego wygłoszonym 4 września 1942 r. na tzw. placu strażackim, a zaczynającym się od słów „Oddajcie mi swoje dzieci…”. Dzieci zostały wywiezione, a getto Niemcy przekształcili w obóz pracy. Od tego czasu wszyscy, którym udało się uratować ze Szpery musieli ciężko pracować.

Od lutego do grudnia 2012 r. realizowany jest przez Centrum Dialogu projekt edukacyjny „Oddajcie mi swoje dzieci…” w szkołach ponadpodstawowych na terenie Łodzi i w kilku miastach województwa (lekcje, prezentacja wystawy, projekcja filmu „Z głębokości wołam…” w reż. Wojciecha Gierłowskiego, wspólne czytanie fragmentów dzienników pisanych przez dzieci, rozmowy z uczniami itd.).

Kulminacją roku będzie cykl wydarzeń w pierwszych dniach września: min. spektakl „Szpera ‘42” w reżyserii Tomasza Rodowicza (Łódź) i Ruth Osterman (Izrael, Tel Awiw) realizowany w koprodukcji z Teatrem Chorea, w którym uczestniczyć będą artyści z Polski i Izraela, a także inne wydarzenia.

Sejm RP ogłosił rok 2012 Rokiem Janusza Korczaka, lekarza z warszawskiego getta, który poszedł na śmierć ze swoimi wychowankami. Także w łódzkim getcie podczas Szpery do transportów szły opiekunki razem z dziećmi z sierocińców. Łódź miała swoich doktorów Korczaków, dlatego najważniejszym tematem, wokół którego organizowane będą tegoroczne uroczystości będzie wywózka dzieci we wrześniu 1942 roku.

szpera_avatar

Program uroczystości :

Wydarzenia oficjalne

29 sierpnia 2012
godz. 11.00 – uroczystości religijne na cmentarzu żydowskim w Łodzi
godz. 12.00 – uroczystości oficjalne na stacji Radegast
godz. 13.30 – otwarcie wystawa „Wielka Szpera – wrzesień 1942”. Park Ocalałych, ul. Wojska Polskiego 83
godz. 14.00 – nadanie drzewek ocalałym z Litzmannstadt Getto i wręczenie certyfikatów w Parku Ocalałych
godz. 18.00 – spektakl „Szpera ‘42”- polsko-izraelski projekt teatralny w przestrzeni miejskiej, początek: ul. Zachodnia 14

4 września 2012
godz. 11.00 – Marsz Pamięci – symboliczny marsz Łódzkiej Młodzieży na stację Radegast.
Początek: ul. Łagiewnicka 36. Koniec: stacja Radegast
godz. 18.00 – spektakl w przestrzeni miejskiej „Szpera ‘42;’- polsko-izraelski projekt teatralny. Początek: ul. Zachodnia 14

Wydarzenia towarzyszące:

Lipiec – wrzesień – Wystawa „Dzieci z łódzkiego getta” w Domu Przedpogrzebowym przy cmentarzu żydowskim w Łodzi (Instytut Tolerancji/Centrum Dialogu/ Fundacja Monumentum Iudaicum Lodzense/Gmina Wyznaniowa Żydowska w Łodzi)

24 sierpnia (piątek)
godz. 18 – „Szpera ’42. PROLOG” – polsko-izraelski projekt teatralny w ramach Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Retro/per/spektywy – Teatr Szwalnia, ul. Andrzeja Struga 90
godz. 20.30 – projekcja filmu „Sanatorium pod Klepsydrą” (1973), Polska; 119’, reżyseria i scenariusz Wojciech Jerzy Has (na postawie opowiadania Brunona Schulza pod tym samym tytułem;), zdjęcia: Witold Sobociński; muzyka: Jerzy Maksymiuk (Stary Rynek) (projekcja w ramach Letniego Kinematografu Rozrywkowego)

30 sierpnia (czwartek)
godz. 18 – Premiera książki Moniki Polit „Moja żydowska dusza nie obawia się dnia sądu”. MORDECHAJ CHAIM RUMKOWSKI – Prawda i zmyślenie” – o Przełożonym Starszeństwa Żydów w getcie Litzmannstadt, Pałac Biedermanna, ul. Franciszkańska 1/5

1 września (sobota)
godz. 11 – oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Łódź i ziemia łódzka w okresie wojny i okupacji 1939-1945”- Muzeum Tradycji Niepodległościowych, oddział Radogoszcz, ul. Zgierska 147

2 września (niedziela)
godz. 11 – cmentarz żydowski i Pole Gettowe. Historia wśród macew – oprowadzanie po zabytkowej nekropolii (początek: wejście na cmentarz od ul. Zmiennej)
godz. 15 (niedziela) – prezentacja książek dla dzieci: „Jest taka historia. Opowieść o Januszu Korczaku” Beaty Ostrowickiej, ilustracje:  Jola Richter-Magnuszewska i „Bezsenność Jutki” Doroty Combrzyńskiej-Nogali,
ilustracje: Joanna Rusinek
wystawa „Filmowe portrety Janusza Korczaka”
film „Korczak” Andrzeja Wajdy – Muzeum Kinematografii

3 września (poniedziałek)
godz. 18 – „Wielka Szpera 1942” – wykład Ewy Wiatr – pałac Biedermanna, ul. Franciszkańska 1/5
godz. 19 – premiera filmu dokumentalnego „WIELKA SZPERA”, reż. Piotr Weychert, scenariusz: Mirosław Chojecki, Marek Miller, Piotr Weychert, Produkcja Media Kontakt – pałac Biedermanna, ul. Franciszkańska 1/5

4 września (wtorek)
godz. 10 – „Dzieci Bałut” – murale pamięci – odsłonięcie murali na bałuckich kamienicach

5 września (środa)
godz. 19.00 – prapremiera filmu o Jankielu Herszkowiczu pt. „Song of the Lodz Ghetto” w reżyserii Davida Kaufmana – Muzeum Kinematografii, pl. Zwycięstwa 1

6 września (czwartek)
godz. 11 – Wyjazd do Chełmna nad Nerem ze stacji Radegast
godz. 12 – zwiedzanie ośrodka zagłady Kulmfof
godz. 13 – uroczystości religijne zorganizowane przez Proboszcza Parafii Chełmno w lesie Rzuchowskim – miejscu pochówku ofiar ośrodka zagłady Kulmhof.

 

PODZIEL SIĘ
POWIĄZANE POSTY
Niedziela_w_rdliskach_2012
Niedziela w Źródliskach 2012 – zapowiedź
dnikariery
Poznaj swojego przyszłego pracodawcę!
Żywa Biblioteka 2019

ZOSTAWIĆ KOMENTARZ

*